پنیرک

خواص و عوارض پنیرک

کلیات گیاه شناسی:

پنیرک با نام علمی Malva sylvestris است و در عربی خبازی نامیده می شود. گیاهی است علفی به ارتفاع تا ۶۰ سانتی متر و پایا. به صورت خودرو در بسیاری از نقاط می روید و برای استفاده نیز کشت می گردد. قسمت مورد استفاده پنیرک برگ و گل می باشند. البته در اکثر نواحی، گل پنیرک مورد استفاده قرار می گیرد.

این گیاه در ایران رویش ندارد و گونه ی نزدیک به آن به نام M.neglecta مورد استفاده قرار می گیرد. گونه ی موجود در ایران، به بلندی گونه اول نیست و به حالت تقریبا خوابیده است و حداکثر تا ۴۰ سانتی متر مرتفع می شود. برگ ها دارای حالت دایره ای و دندانه دار و گل ها به رنگ بنفش و کوچک هستند.

قسمت مورد استفاده پنیرک در ایران، گل های بنفش رنگ خشک شده ی آن می باشد. محل رویش این گیاه در ایران: نواحی البرز، اطراف تهران، شمال ایران، آذربایجان، آستارا، اصفهان، نواحی مرکزی ایران، خراسان، دامغان، سمنان، جنوب ایران، کرمان، بلوچستان و سایر نقاط می باشند.

خواص درمانی

  • پنیرک حاوی موسیلاژ ( لعاب نباتی) و ویتامین های A , B , C است. از برگ و گل این گیاه در طب استفاده می شود. پنیرک ضد سرفه و مرهم سینه است.
  • خاصیت مسهلی و نرم کننده دارد. دم کرده آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده های تنبلی هستند توصیه می شود.
  • جوشانده آن برای عفونتهای مثانه و اسهال خونی و سرفه های شدید مفید و موثر است.
  • برگ و ریشه پنیرک را اگر به شکل ضماد در آورید و روی دمل و یا کورک بگذارید فورا سر باز می کند.
  • چون خاصیت مسهلی دارد، برای ورم مجاری گوارش و ادرار مفید است.

طریقه و مقدار مصرف گل پنیرک

تهیه چای: بر روی ۲ گرم از گل ها، یک لیوان آب سرد ریخته و حداکثر ۵ دقیقه می جوشانیم. هم چنین می توان بر روی همین مقدار گل، یک لیوان آب در حال جوشیدن ریخته و پس از ۱۵ دقیقه، صاف نموده و میل کنیم.

نکات قابل توجه:

  • اثرات گل پنیرک، عمدتا مربوط به موسیلاژ و آنتوسیانین آن است که یکی از مهم ترین داروهای ضد سرفه و مفید برای رفع گرفتگی صدا است.
  • بهتر است پس از صاف کردن، دم کرده گل را کمی فشار داده تا تمام موسیلاژ، استخراج شده و تفاله را دور بریزیم.
  • هنگام تهیه ی فرآورده، نباید بیش از ۵ دقیقه آن را بجوشانیم، چون باعث هیدرولیز موسیلاژ و کم اثر شدن محصول می شود.
  • در منابع جدید مصرف گیاه را برای درمان کم خونی، مفید گزارش نموده اند.

ترکیبات مهم برگ پنیرک:

برگ حاوی حدود ۸ درصد موسیلاژ می باشد که پس از هیدرولیز، تولید قندهای آرابیند گلوکز، رامنوز، گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک اسید می کند. هم چنین حاوی مقداری تانن فلاونوئید است.

طریقه و مقدار مصرف

بر روی ۵ گرم برگ، یک لیوان آب سرد ریخته و بمدت حدود ۵ دقیقه می جوشانیم و یا بر روی همین مقدار برگ، یک لیوان آب در حال جوشیدن می ریزیم (بهتر است درب آن را بپوشانیم سپس پس از ۱۵ دقیقه صاف می کنیم. البته بهتر است محلول های سرد آن را، قبل از مصرف کمی گرم کنیم. در صورتی که با هر بار مصرف، یک قاشق عسل به آن بیفزاییم، اثر آن قوی تر می شود. این میزان مصرف را می توان روزی ۳ تا ۴ بار تکرار کرد.

اثرات مهم:

اثرات مهم برگ پنیرک مشابه گل های آن است به ویژه جهت درمان تورم قسمت های بالای راه های تنفسی و گلو و تورم های روده ای – معدی بسیار مناسب است.

خواص دارویی:

برگ پنیرک به عنوان یکی از گیاهان مؤثر در عوارض سرماخوردگی به ویژه سرفه، در تعداد زیادی از فرمولاسیون های سرماخوردگی، مخلوط با گیاهان دیگر وجود دارد.

عوارض جانبی

تاکنون عوارضی از مصرف گل و یا برگ پنیرک گزارش نشده است.

نکات قابل توجه:

  • گیاه پنیرک موجود در ایران (Malva neglecta)، از نظر خواص دارویی مشابه با پنیرک موجود در نقاط دیگر دنیا است.
  • خواص گل و برگ پنیرک نزدیک به هم است ولی اثرات گل به دلیل داشتن آنتوسیانین و لكوآنتوسیانین ها کامل تر می باشد.
  • برای استفاده از خواص کامل پنیرک، می توان مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد.
  • چون اثرات پنیرک با گل ختمی هم جهت است، می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی جهت تهیه ی موسیلاژ مربوطه، به ویژه در سرماخوردگی و تسکین سرفه و به عنوان خلط آور و رفع گرفتگی صدا استفاده کرد.
  • برای جمع آوری گل ها، بهتر است در زمان باز شدن گل ها که اکثرا در تابستان است، این کار صورت گیرد.
  • در بازار ایران، فقط گل پنیرک به صورت خشک شده (بنفش رنگ) وجود دارد که می توان طبق روش ذکر شده، از آن استفاده کرد.

پنیرک در طب سنتی

  • از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل می دانند. اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می کند. ساییدگی برگ آن، برای شکستگی اعضاء مفید است. ترکیب آن با روغن زیتون برای سوختگی و عقرب گزیدگی مفید است. دم کرده ساقه و برگ آن با شکر، گرفتگی صدا را برطرف می سازد.
  • در درمان التهاب های تنفسی و جوش های پوستی کاربرد دارد. دارای ویتامین های A و B و C است و در درمان بیماری های کلیه و مثانه بسیار مؤثر است. ضد سرفه و مرهم سینه است
  • برگ و ریشه پنیرک اگر به شکل ضماد درآید و روی دمل و یا کورک قرار گیرد باعث می شود تا بسیار سریع سر باز کنند.
  • جوشانده ی آن برای عفونت های مثانه، اسهال خونی و سرفه های شدید موثر و مفید است. دم کرده آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده های تنبلی هستند، توصیه می شود.
  • در درمان برونشیت و استفراغ نیز استفاده می شود. به صورت غرغره در رفع تحریکات و مخاط دهان و درد گلو اثر مفیدی دارد. همچنین برای رفع سوزش مجرای ادرار مفید است.
  • برای رفع جوش های صورت نیز می توان از پنیرک استفاده کرد. ضمن این که درد و ناراحتی های محل جوش را تسکین می دهد، به صورت کمپرس یا لوسیون در درمان سوختگی ها موثر است.

مطالب مرتبط

فواید یونجه برای کم خونی Alfalfa

یونجه سرشار از ویتامین های A,C,E,K و همچنین دارای آمیلاز که آنزیم مخصوص هضم مواد نشاسته ای است می باشد. آنزیم های بسیاری در یونجه یافت می شود. بعنوان مثال می توان از امولسین، اینورتاز و پکیتاز نام برد. همچنین یونجه دارای 20% پروتئین می باشد.

جزییات ...

تاتوره چیست و چه خواصی دارد

در چین از نظر خواص دارویی فرق زیادی بین تاتوره علفی و تاتوره درختی نیست. از تاتوره علفی برای رفع نفخ، ترشح زیاد اسید، درد کبد، دردهای دوران عادت ماهیانه در حد مجاز از آن میخورند. تاتوره علفی را برای آرام کردن حمله های سیاه سرفه و همچنین تسکین آسم نیز تجویز می شود.

جزییات ...

خواص گیاه بارهنگ

این گیاه در جاهای مختلفی می روید و انواع مختلفی دارد. معمولا از دانه های این گیاه استفاده می شود و کمتر از قسمت های دیگر گیاه مانند ساقه و برگ استفاده میشود. از این گیاه برای ناراحتی های تنفسی استفاده می شود و یکی از گیاه های لعاب دار و دارای ماده سافورين است.

جزییات ...

خواص پیاز عنصل

در پیاز عنصل، ترکیب هایی به نام های سیلی پیکرین ، سیلی تو کسین، سیلین و سیلارن وجود دارد. سیلی پیکرین ماده ای تلخ و محلول در آب است که به صورت گرد زرد رنگی از پیاز گیاه بدست می آید. پیاز عنصل سمی است و برای مصرف های داخلی باید با احتیاط مصرف شود.

جزییات ...

خواص بادیان (رازیانه ) و موارد مصرف رازیانه

رازیانه اثر زیاد کنده شیر را در زنان شیرده دارد و بدین منظور می توان از دم کرده رازیانه استفاده کرد. اشتها آور و مقوی است. نفخ و گاز معده را از بین می برد. روغن تخم رازیانه، کرم روده را از بین می برد. و حالت تهوع را بر طرف می کند.

جزییات ...